Cuộc chiến ma túy ở Thái Lan và bài học cho Philippines - VnExpress

Cảnh sát Philippines kiểm tra thi hài một nghi phạm ma túy bị sát hại trên xã. Ảnh: Reuters

Cách thức đây vài 04 tuần, tạp chí Harper's Magazine đăng vận tải một bài bình luận dài của tác giả Dan Baum có tiêu đề "Hợp lí hóa đa số". Ngay cả khi thời kỳ hợp pháp hóa hối hả cần sa diễn ra tại Mỹ, việc bài báo kêu gọi hợp lí hóa cục bộ các loại ma túy rõ ràng là yếu tố quá cực cam đoan trong mắt báo giới chính thống Bắc Mỹ, theo Al Jazeera.

Vậy nhưng trong một vài ngày vừa qua, một đề xuất tuyệt hảo không kém tại khu vực châu Á vốn đầy tính truyền thống, hủ lậu lại đang được bàn bạc sôi nổi tại Thái Lan. chậm triển khai là đề tài hợp lí hóa việc dùng cần sa trong y tế và thậm chí hợp pháp hóa ma túy đá. Yếu tố này có phần hệt nhau với Bồ Đào Nha, nơi người mua ma túy không bị xử phạt mà chỉ bị đưa vào trại cai nghiện.

Vấn đề đáng chú ý là những đề nghị trên không đến từ các nhà hoạt động nhân quyền hay các hàng ngũ xã hội tiến bộ, nhưng mà do chính phủ Thái Lan đưa ra.

Tướng Paiboon Koomchaya, bộ trưởng tư pháp, ngày càng thúc đẩy quan điểm rằng chế độ chống ma túy của Thái Lan "suốt thời gian qua đã sai lầm hoàn toàn", và kêu gọi chỉ xem việc lạm dụng ma túy là một vấn đề về y tế, ko phải phạm nhân.

Nhân tố này hoàn toàn dị kì khi so với những gì đang diễn ra tại Philippines, nơi AP tuần này đưa tin số người thiệt mạng trong trận chiến chống ma túy do Tổng thống Rodrigo Duterte khởi động đã vượt ngưỡng 3.000 người.

Phổ quát câu chuyện về các nạn nhân đã hiện ra trên mặt báo, gây đau lòng và giận dữ. Khi cuộc chiến chống ma túy lan rộng và hạn độ đau thương càng ngày càng được soi xét kỹ lưỡng hơn, tình hình sẽ xấu đi, cây bút Maher Sattar của Al Jazeera nhận xét.

Bài học Thái Lan

Thái Lan nhân thức rõ yếu tố này. Họ cũng từng thực hiện trận chiến chống ma túy rất quyết liệt. Giờ đây, 13 năm sau, họ vẫn đang phải đo đếm thiệt hại. Cây bút Maher Sattar cho rằng điểm như nhau giữa trường phù hợp của Thái Lan và Philippines là rất rõ ràng và Manila nên lưu ý đến việc này phổ thông hơn.

Bốn tuần 2/2003, khi thủ tướng Thái Lan lúc đó là Thaksin Shinawatra khởi động chiến dịch chống ma túy, họ đã bị chỉ trích bởi các đội ngũ hoạt động nhân quyền. Thế nhưng, chiến dịch đó lại nhận được sự ủng hộ mạnh khỏe của mọi người, những người có tầm thường quan niệm rằng những kẻ buôn bán và lạm dụng ma túy là hiểm họa của phố hội.

Không lâu sau, báo giới đã tổng kết con số người thiệt mạng lên đến hàng nghìn. Một cuộc dò xét chủ quyền xác định hơn 2.800 người đã bị giết. Tồi tệ hơn, một cuộc dò xét chính thức đã nêu ra những hồ nghi về việc liệu một nửa số những người bị giết hại có thực sự dính líu tới ma túy hay không.

Thời gian đó số lượng tù nhân cũng tăng vọt, và Thái Lan giờ vẫn đau đầu với việc giam cầm 321.347 tù nhân, 70% trong số đó bị khép các tội danh can hệ tới ma túy. Đa số trong số phạm nhân này bị bắt khi còn là trẻ vị thành niên. Họ phải chịu những bạn dạng án dài hàng chục năm vì những tội danh không mấy hiểm nguy.

Số lượng tội nhân tại Thái Lan giờ tương đương 40% lượng tù túng của toàn khu vực ASEAN, cho dù nước này chỉ chiếm đoạt 10% dân số khu vực.

Năm 2003, ông Thaksin đã hoảng sợ trước sự gia tăng của yaba, còn gọi là "ma túy điên" - một dạng ma túy đá trong khu vực. Bất chấp các vụ thịt chóc và tiêu hủy, số người sử dụng yaba vẫn tăng cường tại Thái Lan và phổ thông giang sơn hàng xóm.

Tập đoàn chống ma túy của Liên Hợp Quốc ước lượng rằng số tiền thu về từ việc bán sản phẩm bán buôn ma túy đá và heroin tại khu vực Tam giác Tiến thưởng - nằm gần biên thuỳ Myanmar, Lào và Thái Lan, nơi hoạt động chế biến ma túy nhộn nhịp - lên đến 30 tỷ USD/năm, cao hơn cả tổng sản phẩm quốc dân (GNP) của Lào và Campuchia cộng lại.

Đa số những nhân tố này đã dẫn tới sự thức tỉnh giấc trong đội ngũ chỉ đạo cấp cao của Thái Lan. Họ chủ trì những đàm đạo nghiêm túc ở cấp cao để chú ý lại điều.

Việc hợp pháp hóa hoàn toàn có thể thành lập ra triển vọng lớn về việc đánh thuế các loại ma túy, và cũng sẽ giúp đưa các cơ sở đóng gói ma túy đá ra khỏi những phòng thí điểm bí mật trong rừng, tới những nơi sạch sẽ hơn, được điều hành tốt hơn.

Dù thế không rộng rãi người tin rằng một bước đi như vậy là thực tại.

"Nhiều người Thái vẫn ủng hộ hết bản thân cuộc chiến chống ma túy, dẫn đến một diễn biến lạ kỳ là chính quyền quân sự đang phải để ý thận trọng những buộc phải họ lo sợ là quá cấp tiến trong mắt quần chúng", Maher Sattar viết.

Tham khảo: 

Hoàng Nguyên

Xem nhiều hơn: Báo Mạng 24h