Báo chí và mạng xã hội mấy hôm nay lan truyền rất nhanh bức xúc sinh viên Đại học Kinh tế quốc dân Thủ đô trước việc học phí tăng 30% từ năm học 2016-2017. Gần như ngay sau đó, một bài viết có sức lan tỏa không kém phản hồi lại bức xúc của sinh viên, tới từ thầy Phạm Thanh Long, giảng viên nhà trường. Theo thầy Long, đại học là một phục vụ và việc trả học phí là một khoản đầu tư tương xứng. Sẽ chẳng thể có chuyện học phí thấp lại yên cầu chất lượng cao.
Là người luôn ủng hộ việc coi giáo dục đại học là một phục vụ và hoạt động theo cơ chế thị trường, mặc dầu vậy cũng từ tầm nhìn này, tôi không thể đồng ý với thầy Long và xin được phản biện thầy một số điểm sau đây:
Trước hết, xin khoan không nói về chuyện chất lượng đào tạo có được nâng cao tương xứng với mức học phí hay không như nhiều người khác đang lập luận, bởi đó là chuyện của tương lai, thầy Long nói riêng và Đại học Kinh tế quốc dân nói thông thường sẽ phải nỗ lực để minh chứng điều này ngay từ hiện nay. Tôi chỉ muốn dồn vào một chỗ vào nguyên lý căn bản của thị trường, đó là sự đồng thuận trong giao dịch mua - bán giữa hai bên cung ứng và tiếp nhận phục vụ.
Giả sử đây là dịch vụ trả tiền một lần, Chẳng hạn ăn uống, thì mọi chuyện rất dễ chơi. Khách hàng xem giá trên menu, cảm thấy chấp chiếm được và gọi món. Nhưng giáo dục đại học lại thuộc nhóm phục vụ dài hạn (có khoảng thời gian tiêu thụ vĩnh viễn) tương tự như Internet, laptop trả sau hay thuê văn phòng... Các dịch vụ thuộc nhóm này có đặc điểm phổ biến là mức phí thường được trả rải rác nhiều lần theo chu kỳ (bốn tuần/quý/năm...).
Về nguyên lý, việc bên bán muốn tăng giá trong mai sau (nhằm bù lại mức trượt giá chẳng hạn) là hoạt động bình thường. Tuy vậy, việc tăng giá này với tỷ trọng bao nhiêu xác suất, tần suất tăng thế nào, với những điều kiện nào cần được thống nhất trước giữa hai bên, trước khi giao dịch đầu tiên chính thức mở màn.
Quay trở lại với câu chuyện của Đại học Kinh tế quốc dân, trước khi viết bài nhận định lại học sinh, không biết thầy Long đã kiểm tra xem năm ngoái và một số năm trước đây, các học sinh đang bức xúc ngày hôm nay đã được trường công bố toàn diện về việc học phí sẽ tăng đột biến (30%) bắt đầu từ năm 2016-2017. Hoặc bài bản hơn, đã có một văn bản hay thoả thuận nào được ký kết giữa một bên là sinh viên và một bên là đại diện nhà trường về vấn đề học phí trong suốt 4 năm học của sinh viên tại nhà trường?
Tôi e rằng là chưa, bởi từ 2015 trở về trước, Đại học Kinh tế quốc dân vẫn chưa hoạt động theo mô hình tự chủ theo phê duyệt của Thủ tướng. Điều này mặc nhiên ngầm định mức học phí sẽ được giữ bình ổn và chỉ tăng rất ít như phần nhiều các trường đại học công lập khác trong cả nước.
Một điểm nữa tôi cũng không thể đồng ý với thầy Long là việc thầy khuyên học sinh có thể bỏ học, nếu không muốn đóng mức học phí cao. Điều này, thoạt nghe có vẻ rất sòng phẳng, nhưng khi xem xét kỹ lại thấy thầy đang không đứng về phía quyền lợi của khách hàng - một nguyên lý căn bản khác trong phục vụ. Bởi trong thực tế, việc thừa nhận tín chỉ và chuyển tiếp sang học ở trường đại học khác vẫn chưa chung và được chấp nhận rộng rãi ở vn. Vì vậy, nếu học sinh nghe theo lời thầy (tức là bỏ học), họ sẽ coi như phí hoài một số năm theo học tại Đại học Kinh tế quốc dân - một điều cam kết không ai muốn.
Điểm cuối cùng liên quan tới việc riêng, thầy công khai phản hồi sinh viên trên mạng xã hội, nhưng đồng thời nó cũng phản ánh sự thiếu sẵn sàng của Đại học Kinh tế quốc dân nói phổ biến trong việc chuyển mình hoàn toàn từ một tổ chức công sang đơn vị dịch vụ. Bởi nếu bài bản, khi chạm mặt phải phàn nàn của khách hàng (ở đây là bức xúc của sinh viên) thì bộ phận thích hợp để liên tiếng phải là truyền thông, công tác học sinh hoặc lãnh đạo nhà trường chứ không phải là thầy giáo - người về tác dụng, chỉ có nhiệm vụ cung cấp dịch vụ trực tiếp. Có cảm giác ở đây, thầy vẫn coi sinh viên là đám “học trò” theo nghĩa truyền thống để hướng dẫn (hơn đối tượng khách hàng cần dịch vụ).
Thay lời kết, xin chia sớt với thầy quan sát của tôi tại một đại học có nhân tố nước ngoài tại vn có học phí đắt. Mức học phí của trường này lên đến gấp 10 lần mức học phí mà Đại học Kinh tế quốc dân mới lên tiếng, đồng thời đều đặn tăng học phí thêm 10% mỗi năm. Tuy vậy, rất hiếm khi tôi quan sát thấy phàn nàn của học sinh trong trường về chuyện học phí. Điều này xuất phát từ chế độ học phí của họ luôn công khai từ đầu, được báo cáo vừa đủ và có sự đồng thuận với học sinh trước khi tiến hành. Quan trọng hơn, chính sách học phí này lại được nhất quán chấp hành trong suốt các năm học của học sinh trong trường và bảo đảm không làm học sinh đột ngột cảm thấy thuyệt vọng.
Suy cho cùng, cũng như các ngành dịch vụ khác, giáo dục đại học muốn thành công thì yếu tố quyết định không hẳn nằm ở chuyện học phí đắt hay rẻ, chất lượng vượt trội hay không mà là ở chỗ, ta chắc chắn gì với sinh viên và có thi hành đúng chắc chắn đó với sự chuyên nghiệp nhất có thể. Vậy thôi.
>>Bài viết của thầy Phạm Thanh Long
Phạm Hiệp
Có thể bạn quan tâm: Báo Mạng 24h
No comments:
Post a Comment